Nga Redaksia:
Lufta në rritje mes Izrael, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Iran ka filluar të krijojë valë tronditëse në tregjet globale të energjisë, duke rritur frikën për një krizë të re të gazit dhe naftës në Bashkimi Evropian. Edhe pse Brukseli për momentin përpiqet të qetësojë opinionin publik, ekspertët paralajmërojnë se përshkallëzimi i konfliktit mund të ketë pasoja të rënda për ekonominë evropiane.
Sipas Komisionit Evropian, aktualisht nuk ekziston një rrezik i menjëhershëm për ndërprerjen e furnizimeve me gaz dhe naftë. Megjithatë, situata mbetet e brishtë për shkak të tensioneve në Lindjen e Mesme dhe rreziqeve për rrugët kryesore të transportit energjetik.
Rreziku nga Hormuzi dhe Katari
Një nga pikat më të ndjeshme të krizës është Ngushtica e Hormuzit, një korridor jetik për tregtinë botërore të energjisë. Përmes këtij kalimi detar kalon rreth 9% e furnizimit me naftë bruto të Bashkimit Evropian dhe rreth 40% e produkteve të rafinuara të naftës.
Ndërkohë, ndërprerja e aktiviteteve në disa impiante të gazit të lëngshëm në Katar ka rritur shqetësimet për tregjet e gazit. Vitin e kaluar, BE importoi rreth 8% të gazit të saj të lëngshëm (GNL) nga Katari, që përkthehet në afro 11 miliardë metra kub gaz.
Megjithatë, Brukseli përpiqet të shmangë panikun. Sipas të dhënave zyrtare, rreth 70% e furnizimit me GNL në Evropë vjen nga Shtetet e Bashkuara dhe Norvegjia, gjë që ul rrezikun për një ndërprerje drastike si ajo që ndodhi pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022.
Edhe pse furnizimi nuk duket i rrezikuar në mënyrë të menjëhershme, problemi kryesor për Evropën është rritja e çmimeve të energjisë.
Tregu evropian i gazit ka reaguar më fort ndaj tensioneve gjeopolitike. Çmimi referencë në bursën TTF ka arritur sërish nivele të larta, duke kaluar 50 euro për megavat/orë, një sinjal që mund të rikthejë krizën e faturave të energjisë për familjet dhe bizneset evropiane.
Për momentin, Bashkimi Evropian nuk ka në plan të vendosë masa emergjente të koordinuara mes 27 vendeve anëtare, por alarmi është i lartë.
BE thërret task-forcën e energjisë
Për shkak të situatës së pasigurt, të enjten do të mblidhet task-forca evropiane e energjisë për të analizuar zhvillimet në tregje dhe për të monitoruar furnizimet. Në këtë takim do të marrin pjesë edhe ekspertë të Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë, së bashku me përfaqësues të lartë të Komisionit Evropian dhe shteteve anëtare.
Por rreziku nuk kufizohet vetëm tek energjia. Guvernatori i Banka e Italisë, Fabio Panetta, paralajmëroi se tensionet gjeopolitike po shtojnë pasigurinë në ekonominë globale.
Sipas tij, pandemia, rritja e mosmarrëveshjeve tregtare, proteksionizmi dhe konfliktet ushtarake kanë krijuar një klimë ekonomike gjithnjë e më të paqëndrueshme.
Në Itali, autoritetet përpiqen të japin sinjale stabiliteti. Ministri i Energjisë Gilberto Pichetto Fratin deklaroi se vendi mund të përballojë krizën më mirë se shumë vende të tjera evropiane, pasi rezervat e gazit janë në nivele të larta dhe varësia nga furnizimet e Gjirit Persik është relativisht e ulët.
Edhe ministri i industrisë Adolfo Urso theksoi se Italia ka punuar për të diversifikuar burimet energjetike dhe është shndërruar në një qendër tranziti për gazin natyror në Evropë, me rezervat që kanë kaluar 50% të kapacitetit, një nga nivelet më të larta në BE.
Kriza e re energjetike pritet të jetë në qendër të diskutimeve në samitin e liderëve të BE-së më 19–20 mars. Italia dhe disa vende të tjera kërkojnë rishikim të mekanizmit EU Emissions Trading System (ETS), i cili sipas tyre rrit ndjeshëm kostot për industrinë evropiane.
Disa qeveri madje kanë propozuar pezullimin e përkohshëm të këtij sistemi, por në Bruksel kjo ide shihet me skepticizëm, të paktën deri në reformën më të thellë që pritet të diskutohet gjatë verës.
Në të njëjtën kohë, Komisioni Evropian nuk përjashton mundësinë që të rishikojë edhe reformën e tregut të energjisë elektrike, e cila u miratua vetëm dy vite më parë.
Nëse konflikti në Lindjen e Mesme vazhdon të zgjerohet, ekspertët paralajmërojnë se ndikimi nuk do të kufizohet vetëm në energji. Rritja e çmimeve të gazit dhe naftës mund të sjellë inflacion të ri, presion mbi industrinë dhe një tjetër krizë ekonomike për Evropën.
Në këtë kontekst, stabiliteti i tregjeve energjetike është kthyer në një nga frontet më të rëndësishme të përballjes globale mes krizës gjeopolitike dhe ekonomisë. /Ansa.it